Urbanizasyon, son iki yüzyılın en belirleyici toplumsal dönüşümlerinden biri olarak kabul ediliyor. Sanayileşme ile birlikte hızlanan bu süreç, eğitim olanakları, iş fırsatları, sağlık hizmetleri ve sosyal imkânlar nedeniyle milyonlarca insanı kırsaldan kentlere çekti. Türkiye’de olduğu gibi dünyada da bu göç dalgası, büyük şehirleri ekonomik merkezler hâline getirdi. Aynı zamanda ciddi bir yönetim krizinin eşiğine de taşıdı. Bugün geldiğimiz noktada ise köye dönüş, artık nostaljik bir hayal değil; küresel ölçekte tartışılan…
Gündem
-
Zamlar, Enflasyon ve Bitmeyen Memnuniyetsizlik Döngüsü
Yeni yıl dönemleri neredeyse her ülkede ekonomik beklentilerin yeniden ayarlandığı bir eşik. Türkiye’de ise bu eşik, uzun süredir zam tartışmaları üzerinden okunuyor. asgari ücret zammı, memur maaşı artışı, sendikal sözleşmeler ve beyaz yaka zam oranları, aynı enflasyona maruz kalan farklı kesimlerin bambaşka beklentilerle karşı karşıya gelmesine neden oluyor. Ortaya çıkan tablo çoğu zaman tanıdık: Zamlar düşükse memnuniyetsizlik artıyor, yüksekse maliyetler üzerinden enflasyon yeniden körükleniyor. Bu noktada şunu düşünüyorum: Sorun sadece…
-
Demografi ve Güç Dengeleri
Bugünün Nüfusu, 2050’nin Dünyasını Nasıl Şekillendiriyor? Demografi, çoğu zaman yavaş ilerleyen ama etkisi son derece derin olan bir güç. Bugünün siyasal, ekonomik ve askeri dengelerini anlamaya çalışırken çoğu analiz savunma harcamalarına, teknolojik kapasiteye ya da enerji kaynaklarına odaklanıyor. Oysa bana göre asıl belirleyici olan, daha sessiz ama çok daha kalıcı bir unsur var: nüfus yapısı. Mevcut eğilimler devam eder ve ciddi bir yön değişikliği olmazsa, 2050’ye geldiğimizde dünyanın güç haritası…
-
Yeni Yıl Fırsatları
Yeni Yıl ve Yeni Başlangıçlar… Bilindiği üzere Yeni yıl yalnızca sembolik bir eşik değil; ekonomi, iş hayatı ve bireysel beklentiler açısından son derece somut sonuçlar üreten bir dönem. Yeni yıl beklentileri ise, takvimsel bir değişimin çok ötesinde; insanların ve kurumların zamanı bölerek anlamlandırma ihtiyacının modern bir yansıması. Bu ihtiyacın kökleri eski, etkileri ise bugün her zamankinden daha ölçülebilir. Antik toplumlarda yeni yıl, tarımsal döngülerle ve vergilendirme takvimleriyle ilişkilendirilirdi. Mezopotamya’da Akitu Bayramı,…
-
Veri Merkezleri ve Enerji Tüketimi
Enerji Tüketiminde Dijital Altyapının Yükselen Payı Dijitalleşme ve yapay zekâ uygulamalarının yaygınlaşmasıyla birlikte, veri merkezleri’ nin talep ettiği enerji küresel ölçekte dikkat çekici bir artış gösteriyor. 2023–2024 dönemi verilerine göre, dünya genelindeki veri merkezleri toplam elektrik tüketiminin yaklaşık %1 – %2’sini oluşturuyor. Bu enerji tüketimi, bulut hizmetleri, büyük dil modelleri ve sürekli veri akışı nedeniyle önümüzdeki 5–10 yıl içinde büyük bir artış gösterecektir. Bunun arkasında, dev sunucu çiftlikleri, yüksek performanslı…
-
Teknofeodalizm – Şirketler Devletlere Karşı
Dijital dönüşümün hızlandığı bir çağın içindeyiz ve bu hız, klasik ekonomik modelleri de, toplumsal yapıları da yeniden düşünmemize neden oluyor. Son dönemde karşımıza sık sık çıkan kavramlardan biri teknofeodalizm. Bu terim ilk başta biraz iddialı geliyor; sanki “Orta Çağ geri mi döndü?” diye düşündürüyor ama aslında mesele çok daha güncel. Feodal düzende gücün az sayıda lordun elinde toplanması vardı; bugün ise güç, veri ve dijital altyapıları kontrol eden birkaç büyük…
-
Negatif İnsanlarla Yaşama Sanatı.
Negatiflik, modern yaşamın karmaşıklığı içinde giderek daha yaygın hale gelen bir tutum. Stres, belirsizlik, ekonomik zorluklar ve toplumsal baskılar, birçok insanın negatif bir bakış açısına sahip olmasına neden olabiliyor. Bu konuda yapılan araştırmalar, bireylerin çevresel ve toplumsal koşullarının tutumlarını büyük ölçüde etkilediğini gösteriyor. Örneğin, Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından yayınlanan raporlarda, uzun süreli stresin ve ekonomik belirsizliklerin, bireylerin ruh sağlığı üzerinde ciddi etkileri olduğu belirtiliyor. Neden bu kadar Negatif insan…
-
Longevity
Sizlerle uzun yaşam, ya da daha popüler bir ifadeyle “longevity“, üzerine biraz sohbet edelim. Mitolojik hikâyelere bile konu olan ölümsüzlüğün sırrını henüz bulamasak da ömrümüzü uzatmak belirli oranda mümkün. İnsanların yaşlanma sürecini yavaşlatmak, daha uzun ve sağlıklı bir ömür sürmek, tıbbi ve teknolojik gelişmelerin bu konudaki vaadi hep ilgi çekici olmuştur. Peki, longevity neden bu kadar önemli hale geldi? Aslında bunun birçok nedeni var. Modern yaşamın getirdiği stres, hareketsizlik ve…
-
Erteleme Hastalığı
Bu yazımda son günlerde sıklıkla karşımıza çıkan ‘’Erteleme Hastalığı’’ konusunu ele alacağım. Önce peşin peşin şunu açıkça söyleyeyim. Tıp literatüründe böyle bir hastalık yok. Ama hayır, tembellik halinin havalı ‘’Procrastination’’ söylemiyle bir şekle büründürülme çabası da değil. Zamanın ruhuna özgü olarak görülme sıklığı artan bir durum. Neden bu konu? Bildiğiniz gibi zamanınızı verimli kullanmak, hayattan zevk almak ve geleceğe dair planlamalar yapmak için zaman yönetimi becerisi ön plana çıkıyor. Hele…